Derse göre keşfet
PediatriÇocukluk Çağı Menenjit Etkenleri
Yenidoğan dönemi (ilk 1 ay) bittikten sonra, çocuklarda en sık akut bakteriyel menenjit etkeni Streptococcus pneumoniae (Pnömokok), ikinci sıklıkta ise Neisseria meningitidis'tir. (İlk 1 ayda ise Grup B Streptokok ve E. coli en sıktır).
PediatriKızıl (Scarlatina)
S. pyogenes toksinine bağlıdır. Eksüdatif tonsillit, kırmızı çilek dili, zımpara kağıdı hissi veren döküntü ve kıvrım yerlerinde koyulaşan Pastia çizgileri patognomoniktir.
PediatriSuçiçeği (Varicella)
En tipik spotu döküntülerdeki pleomorfizmdir. Yani aynı anda makül, papül, vezikül (ortası göçük gözyaşı damlası) ve krut (kabuk) bir arada bulunur. Saçlı deri mutlaka tutulur.
PediatriKontrendike Sıvı
Şok anında hızlı bolus olarak Dekstrozlu (şekerli) sıvılar verilmez; osmotik diürezi tetikleyerek dehidratasyonu ve şoku derinleştirir.
PediatriŞok Sıvı Resüsitasyonu
Çocuklarda hipovolemic, septik veya anafilaktik şok tedavisinde ilk basamak sıvı bolusu 20 ml/kg dozunda %0.9 NaCl (İzotonik Salin) veya Ringer Laktat'tır.
PediatriDemir Profilaksisi
Zamanında doğan (term) bebeklerde fizyolojik depolar 4. ayda tükendiği için 4. ayda 1 mg/kg/gün dozunda başlanır. Preterm (erken doğan) bebeklerde ise 2. ayda başlanmalıdır.
PediatriD Vitamini Profilaksisi
Tüm bebeklere doğumdan hemen sonra (ilk günlerde) 400 Ü/gün olarak başlanır ve en geç 1 yaşına kadar devam edilir.
PediatriAy Aşıları
Rutin takvimde DaBT-İPA-Hib (Beşli karma) 3. dozu, Hepatit B 3. dozu, KPA 3. dozu ve OPV 1. dozu yapılır. KKK (Kızamık) aşısı 6. ayda yapılmaz, ilk dozu 12. aydadır.
PediatriLökosit Adhezyon Eksikliği (LAD)
Integrin (CD18) eksikliğine bağlı nötrofiller dokuya göç edemez. En klasik spotu göbek kordonunun çok geç düşmesi ve apselerde irin (püy) oluşmamasıdır.
PediatriKronik Granülomatöz Hastalık (KGH)
NADPH oksidaz defektidir. S. aureus ve Aspergillus gibi katalaz (+) etkenlerle tekrarlayan apseler gelişir. Nitroblue Tetrazolium (NBT) testi negatiftir.
PediatriBruton Hastalığı (X'e Bağlı Agamaglobulinemi)
Matür B hücreleri (CD19+) ve tüm immünglobulinler (IgG, A, M) yoktur. Tonsiller ve lenf nodları hipoplaziktir. Kapsüllü bakterilerle tekrarlayan enfeksiyonlar görülür.
PediatriKawasaki Hastalığı
Çocukluk çağının en sık edinilmiş kalp hastalığı nedenidir. En az 5 gün süren dirençli ateş, çilek dili, konjonktivit ve lenfadenopati ile gider. En korkulan komplikasyonu koroner arter anevrizmasıdır. Tedavide yüksek doz IVIG ve Aspirin birlikte verilir.
PediatriAkut Romatizmal Ateş (ARA)
Grup A beta hemolitik streptokok farenjitinin non-püralan komplikasyonudur. Modifiye Jones Kriterleri kullanılır. Majör kriterler: Kardit, Poliartrit (gezici), Sydenham koresi, Eritema marjinatum ve Subkutan nodüllerdir (Artralji minör kriterdir).
PediatriAkut Poststreptokok Glomerulonefrit (APSGN)
Geçirilmiş nefritojenik streptokok (boğaz veya cilt) enfeksiyonundan 1-3 hafta sonra çay rengi idrar (hematüri), hipertansiyon ve ödemle gelir. Akut dönemde Serum C3 (Kompleman 3) düzeyi belirgin düşüktür.
PediatriMinimal Değişiklik Hastalığı (MDH)
Çocukluk çağının en sık nefrotik sendrom nedenidir. Sadece selektif proteinüri (idrarda 4+ protein) ve ödemle gider, hematüri beklenmez. Elektron mikroskobunda podositlerin ayakçıklarında silinme (füzyon) patognomoniktir. Steroide yanıtı mükemmeldir.
PediatriHipertrofik Pilor Stenozu
Genellikle 3-6 haftalık erkek bebeklerde, beslenme sonrası safra içermeyen, fışkırır tarzda kusma ile gelir. Muayenede sağ üst kadranda zeytin (olif) benzeri sert kitle palpe edilir.
PediatriÇölyak Hastalığı
Gluten enteropatisidir. Tanıda en sensitif ve spesifik serolojik test Anti-Doku Transglutaminaz (Anti-tTG) IgA'dır. Histopatolojisinde villus atrofisi, kript hiperplazisi ve intraepitelyal lenfosit (İEL) artışı triadı görülür.
Kistik Fibrozis ve Patojenler
Erken çocuklukta akciğer enfeksiyonlarından en sık Staphylococcus aureus sorumluyken, ileri yaşlarda kronik hasardan ve solunum yetmezliğinden Pseudomonas aeruginosa sorumludur.
Kistik Fibrozis
Otozomal resesif geçişlidir. Yenidoğanda mekonyum ileusu (gecikmiş mekonyum çıkışı) ilk bulgusu olabilir. Tanıda ter testi (klor düzeyi > 60 mEq/L) altın standarttır.
Siyanotik Atak (Tet Büyüsü)
Fallot Tetralojisi olan çocuklarda ağlama ve kasılma ile tetiklenir. Tedavisinde diz-göğüs pozisyonu, oksijen, morfin ve propranolol kullanılır; digoksin kontrendikedir.
PediatriFallot Tetralojisi (TOF)
En sık görülen siyanotik konjenital kalp hastalığıdır. Grafide tahta pabuç (coeur en sabot) görünümü verir.
PediatriVentriküler Septal Defekt (VSD)
Çocukluk çağının en sık görülen konjenital kalp hastalığıdır. Sol sternal kenarda 3/6 dereceden pansistolik üfürüm ile karakterizedir.
PediatriRetinoblastom
En sık göz içi tümör. Klinik olarak ilk bulgu lökokori (beyaz refle) ve şaşılıktır.
PediatriHodgkin Lenfoma
Karakteristik hücre grubu histopatolojide görülen Reed-Sternberg (aynı gözü) hücreleridir.
PediatriWilms Tümörü (Nefroblastom)
En sık primer malign böbrek tümörüdür. Nöroblastomun aksine düzgün sınırlıdır, kalsifikasyon nadirdir ve orta hattı GEÇMEZ. WAGR sendromu (Wilms, Aniridi, Genitoüriner anomaliler, Mental retardasyon) ile ilişkilidir.
PediatriAkut İdiyopatik Trombositopenik Purpura (İTP)
Genellikle viral enfeksiyon sonrası ani başlayan peteşi, purpura, ekimoz. Kemik iliğinde megakaryosit sayısı artmıştır. Splenomegali beklenen bir bulgu değildir (varsa tanıdan uzaklaşılır).
PediatriBeta Talasemi Majör (Cooley Anemisi)
Periferik yaymada hedef (target) hücreleri ve bazofilik noktalanma. Grafide saçlı deri (hair-on-end) görünümü. Hb elektroforezinde HbA yoktur, HbF ve HbA2 artmıştır.
PediatriDemir Eksikliği Anemisi
Çocukluk çağının en sık anemisi. Laboratuvarda ** ferritin düşüklüğü en erken ve en spesifik** bulgudur. Tedaviye yanıtta ilk yükselen laboratuvar parametresi ise retikülosittir (7-10. günde pik yapar).
PediatriAnne sütü sarılığı (geç)
3-12. haftalara kadar uzayabilir, anne sütündeki beta-glukuronidaz aktivitesine bağlıdır, emzirme kesilmez.
PediatriYenidoğan Sarılığı
* İlk 24 saatte çıkan her sarılık patolojiktir (en sık Rh veya ABO uygunsuzluğuna bağlı hemoliz).
PediatriNekrotizan Enterokolit (NEK)
En spesifik radyolojik bulgusu Pnömatozis İntestinalistir (bağırsak duvarında gaz).
PediatriMekonyum Aspirasyon Sendromu (MAS)
Postmatüre (gün aşımı) bebeklerde sıktır. Grafide yama tarzında infiltrasyonlar ve aşırı havalanma alanları görülür.
PediatriRespiratuar Distress Sendromu (RDS)
Prematürelerde sıktır. Nedeni surfaktan eksikliğidir (Tip 2 pnömositlerden salınır). Grafide buzlu cam (retikülonodüler) manzarası ve hava bronkogramları tipiktir.
PediatriYenidoğan Resüsitasyonu
Canlandırmada en önemli ve ilk basamak etkin ventilasyondur. Kalp atımı < 60/dk ise ventilasyona ek olarak göğüs kompresyonuna başlanır.
PediatriAPGAR Skoru
Yenidoğanın canlandırma (resüsitasyon) ihtiyacını belirlemez; resüsitasyona yanıtı ve prognozu gösterir. En erken 1. dakikada bakılır.
PediatriNöroblastom
Çocukluk çağının en sık ekstrakranial katı (solid) tümörüdür. Adrenal medulla yerleşimlidir. Kalsifikasyon içerir ve orta hattı geçer. İdrarda VMA ve HVA düzeyleri artmıştır.
PediatriOrganofosfat (Böcek İlacı) Zehirlenmesi
Kolinerjik kriz yapar. Miyozis (nokta pupil), aşırı sekresyon artışı (ıslak çocuk) ve bradikardi saptanır. Antidotu Atropin ve Pralidoksim (PAM)'dir.
PediatriPediatrik Resüsitasyon (PALS)
Nabızsız çocukta çift kurtarıcı varsa kalp masajı/solunum oranı 15:2'dir (tek kurtarıcıda 30:2). Yenidoğanda ise bu oran her zaman 3:1'dir.
PediatriYabancı Cisim Aspirasyonu
Ani başlayan öksürük ve hışıltı olur. Çocuklarda en sık sağ ana bronşa kaçar.
PediatriGeçici Takipne (TTN)
Sezaryen doğumlarda sıktır. Nedeni akciğer sıvısının gecikmiş absorbsiyonudur. Grafide fissürde sıvı ve havalanma artışı görülür. Tedavisi destekleyicidir (oksijen).
PediatriAkut Lenfoblastik Lösemi (ALL)
Çocukluk çağının en sık malignitesidir. En sık görülen alt tipi L1 (pre-B ALL)'dir. En iyi prognostik faktör hiperdiplodi (kromozom sayısı > 50) ve t(12;21)'dir. En kötü prognostik faktör t(9;22) [Philadelphia kromozomu]'dur.
PediatriFebril Konvülsiyon
Çocukluk çağının en sık nöbetidir. Genellikle 6 ay - 5 yaş arası ateşli dönemde görülür. Çoğu basit febril nöbettir ve selimdir.
PediatriTip 1 Diyabet
Çocukluk çağında en sıktır. İlk başvuru genellikle Diyabetik Ketoasidoz (DKA) tablosudur (hiperglisemi, metabolik asidoz, idrarda keton).
PediatriKonjenital Adrenal Hiperplazi (KAH)
En sık neden 21-hidroksilaz eksikliğidir. Kız çocukta kuşkulu genital yapı (ambigus) ve ağır tuz kaybı krizi (hiponatremi, hiperkalemi) ile gelir.
PediatriGlikojen Depo Hastalığı Tip 1 (Von Gierke)
Glukoz-6-fosfataz eksiktir. Ağır hipoglisemi, hepatomegali, hiperürisemi ve bebekte oyuncak bebek yüzü görünümü vardır.
PediatriFenilketonüri
Phenylalanine hydroxylase eksiktir. Bebekte küf/fare idrarı kokusu ve sarışın-mavi gözlü fenotip tipiktir.
PediatriPompe Hastalığı (Glikojen Depo Hastalığı Tip II)
Hem bir glikojen depo hastalığı hem de bir lizozomal depo hastalığıdır (Lizozomal Alfa-1,4-Glukozidaz / Asit Maltaz eksikliği). Kaslarda ve kalpte glikojen birikir. Bebekte belirgin hipotoni (kurbağa pozisyonu) ve masif kardiyomegali / hipertrofik kardiyomiyopati ile gider. EKG'de dev QRS voltajları ve kısa PR mesafesi patognomoniktir.
PediatriAkçaağaç Şurubu İdrar Hastalığı (MSUD)
Dallı zincirli aminoasitlerin (Lösin, İzolösin, Valin) yıkım defektidir. Bebeklerin idrarı ve bezi "akçaağaç şurubu / çemen otu" gibi kokar. Hücre içine su çekerek ağır nörotoksisite ve beyin ödemi yapan, komaya sokan temel aminoasit Lösin'dir.
PediatriFenilketonüri (FKÜ)
"Fenilalanin Hidroksilaz" enzim eksikliğidir. Vücutta biriken fenilasetat nedeniyle bebekler "küf / fare idrarı" kokar. Fenilalanin tirozine dönüşemediği için Tirozin bu hastalar için esansiyel (mutlak dışarıdan alınması gereken) aminoasit haline gelir.
PediatriKlinik İpucu (Metabolik Hastalık Yaklaşımı)
Doğduğunda tamamen normal olan, beslenmeye (anne sütü/mama) başladıktan sonraki ilk günlerde aniden bozulan (kusma, letarji, nöbet) bir bebekte mutlaka kalıtsal metabolik hastalık düşünülmelidir.
PediatriGelişimsel Kalça Displazisi (GKD)
Muayenede Barlow (çıkaran) ve Ortolani (yerleştiren) testleri ile abdüksiyon kısıtlılığı aranır. İlk 4-6 ayda kemikleşme tamamlanmadığı için direkt grafi anlamsızdır; tanı ve takipte altın standart radyasyonsuz yöntem Kalça Ultrasonografisi (USG)'dir.
PediatriNekrotizan Enterokolit (NEK)
Prematürelerde beslenme sonrası gelişen en ağır GİS acilidir. Batında distansiyon, gastrik rezidü ve kanlı dışkı klasiğidir. Direkt batın grafisinde bağırsak duvarında gaz görülmesi yani Pnömatozis İntestinalis patognomoniktir (Evre 2). Perforasyon (delinme) gelişmedikçe cerrahi yapılmaz; ilk adım beslenmeyi kesip geniş spektrumlu IV antibiyotik başlamaktır.
Pediatriİnek Sütü Proteini Alerjisi (İSPA)
Sadece anne sütü alan bebeklerde gelişirse anne sütü kesilmez; annenin diyetinden tüm süt ve süt ürünleri tamamen çıkarılır.
PediatriErken Neonatal İkter (İlk 24 Saatte Sarılık)
Hayatın ilk 24 saatinde ortaya çıkan tüm sarılıklar aksi kanıtlanana kadar patolojiktir ve çoğunlukla hemolitiktir (Rh/ABO uygunsuzluğu, G6PD eksikliği vb.). Hemolizi doğrulamak için istenecek ilk test Direkt Coombs Testidir.
PediatriYendoğanın Persistan Pulmoner Hipertansiyonu (YPPH)
Mekonyum aspirasyonu veya sepsis zemininde, akciğer damar direncinin doğumdan sonra düşmemesi durumudur. En önemli klinik ipucu, sağ el (preduktal) ile sol ayak (postduktal) arasında satürasyon farkının >%10 olmasıdır (duktal şant). Tedavisinde selektif pulmoner vazodilatatör olan İnhale Nitrik Oksit (iNO) ilk tercihtir.
PediatriRespiratuar Distres Sendromu (RDS)
Prematüre bebeklerin hastalığıdır. Temel patogenez, Tip 2 pnömositlerden salınan sürfaktan eksikliğidir. Grafide "Buzlu cam" (retikülonodüler) görünüm ve hava bronkogramları izlenir.
PediatriYenidoğanın Geçici Taşipnesi (YGT / Yaş Akciğer)
Genellikle sezaryen ile doğan term/yakın term bebeklerde görülür. Temel patogenez, fetal akciğer sıvısının (pulmoner lenfatiklerce) emiliminde gecikmedir. Klinik hafif seyreder, oksijene hızlı yanıt verir. Grafide interlober fissürlerde sıvı çizgisi, perihiler dolgunluk ve havalanma artışı patognomoniktir.
PediatriOsteosarcom (Osteojenik Sarkom)
Çocuklarda en sık görülen primer malign kemik tümörüdür. Uzun kemiklerin metafiz bölgesine (en sık diz çevresi; femur distal, tibia proksimal) yerleşir. Grafide periost reaksiyonuna bağlı "güneş ışın tarzı (sunburst)" kemik oluşumu ve Codman üçgeni patognomoniktir. Osteosarcomun en sık uzak metastaz yaptığı organ Akciğer'dir.
PediatriRetinoblastom ve Knudson Hipotezi
Çocukluk çağının en sık primer intraoküler malign tümörüdür. Fotoğraflarda veya muayenede göz bebeğinde beyaz parlama (Lökokori) ve şaşılık ile gelir. Patogenezinde 13q14 kromozomundaki Rb tümör süpresör geni sorumludur. Aile öyküsü olmayan, tek taraflı (unilateral) ve geç yaşta çıkan vakalarda Knudson'ın "iki vuruş (two-hit)" hipotezine göre her iki alleldeki mutasyon da somatiktir (sporadik). (Herediter/bilateral vakalarda ise ilk mutasyon germinaldir).
PediatriHodgkin Lenfoma (HL)
Antibiyotiğe yanıt vermeyen, ağrısız, lastik kıvamında servikal lenfadenopati ile gelir. Tanısal histopatolojik bulgu, zemin inflamasyon hücreleri arasında izlenen "Baykuş gözü" manzaralı Reed-Sternberg (RS) hücreleridir (CD15 ve CD30 pozitif). Çocukluk çağında ve gelişmekte olan ülkelerde EBV ile ilişkisi en yüksek olan ve en sık görülen HL histolojik alt tipi Mikst Hücresel Tip'tir. (Gelişmiş ülkelerde ve adölesanlarda en sık görülen ise Nodüler Sklerozan tiptir).
Sıkça sorulan sorular
TUS spot bilgi nedir?▾
TUS spot bilgi, Tıpta Uzmanlık Sınavı için hazırlanmış kısa, yüksek-verimli ve çıkmış soru odaklı hap bilgidir. Her spot bilgi tek bir kritik ayrıntıya odaklanır, böylece hızlıca okunur ve kolayca akılda kalır.
Spot bilgiler nasıl çalışılır?▾
Uygulamada spot bilgileri kaydırarak (story/feed tarzı) hızlıca gözden geçirirsin. Beğendiklerini kaydeder, öğrendiklerini işaretler, zorlandıklarını tekrar kuyruğuna atarsın. Böylece TUS gününe kadar bilgiler aklında kalır.
Spot bilgiler ücretsiz mi?▾
Bu sayfadaki spot bilgileri herkes okuyabilir. Kaydetme, öğrendim işaretleme ve kaydırarak keşif gibi uygulama özellikleri için ücretsiz üye olman yeterli. Kredi kartı istemez.
TUS'ta yüksek verimli bilgiler neden önemli?▾
TUS'ta süre kısıtlı, konu çok. Yüksek-verimli bilgiler çıkmış sorularda sık dönen, puanı doğrudan etkileyen ayrıntılardır. Spot bilgilerle bu ayrıntıları önce yakalar, geniş konu okumasına zaman kalmasa bile net kazanırsın.
